Krossgötur haustið 2026
MÁNUDAGA kl. 13.00
Vikulega bjóðum við upp á erindi sem tengjast trú og tilvist í sögu og samtíð.
Heitt er á könnunni og kruðerí á boðstólnum.
Verið velkomin!
Ágúst
31.
Magnús Þorkell Berharðsson, stjórnmála- og trúarbragðafræðingur:
Guðaveldi og lýðveldi? Trúarlegur forsendur klerkastjórnarinnar í Íran.
Hvaða guðfræðilegu hugmyndir liggja baki íslamska lýðveldisins?
September
7.
Aðalsteinn Leifsson, fyrrum ríkissáttasemjari:
Söguleg sátt lútersku kirkjunnar og þeirrar rómversk kaþólsku um réttlætingu mannsins?
Árið 1999 undirrituðu Lúterska heimssambandið og rómversk kaþólska kirkjan sameiginlega yfirlýsingu: Joint Declaration on the Doctrine of Justification (JDDJ). Í yfirlýsingunni segir að hún feli í sér „samhljóm um grunnsannindi réttlætingarkenningarinnar…”. Leysir þessi yfirlýsing þennan grundvallarágreining síðustu 450 ára milli lútersku kirkjunnar og þeirrar rómversk kaþólsku? Eða er hún aðeins yfirklór?
14.
Sigurvin Lárus Jónsson prestur og doktor í nýja testamentisfræðum:
Frá fornöld til íslenskra handrita
Sýnisferð um rannsóknir á sviði nýja testamentisfræða.
21.
Margrét Hallgrímsdóttir fornleifafræðingur og fyrrum þjóðminjavörður:
Viðeyjarklaustur
Margrét fjallar um niðurstöður fornleifarannsókna í Viðey 1987-1995 en hún stýrði því verki. Margrét leggur nú lokahönd á veglega útgáfu á íslensku og ensku þar sem fjallað er um þær rannsóknir.
28.
Sigrún Hannesdóttir doktor í fornleifafræði:
Nunnur á Íslandi á 12. öld.
Sigrún fjallar í erindi sínu um nunnuklaustur á Íslandi og í Noregi. Hún sýnir fram á samfélagslegt mikilvægi klaustranna sem veittu konum á miðöldum til dæmis tækifæri til að mennta sig, iðka trú og til þess að gegna ábyrgðarstöðum sem abbadísir auk framlags þeirra til menningar og trúarlífs á miðöldum.
Október
5.
Guðrún Eggertsdóttir:
Jónas frá Hriflu.
Guðrún er yngsta barnabarn Jónasar. Hún fjallar um stormasamt lífshlaup hins afkastamikla stjórnmálamanns, hugsjónirnar og ríkulegan afrakstur.
12.
Ársæll Arnarsson, sálfræðingur:
Listin að vera leiðinlegt foreldri
Hvernig eiga foreldrar að setja mörk og hvers vegna?
19.
Haraldur Hreinsson, dósent í kirkjusögu:
Siðbreytingin í Færeyjum og á Grænlandi.
Hvernig var siðaskiptunum háttað hjá þessum nágrönnum okkar í Norður Atlantshafi?
23.
Þórður Helgason, bókmenntafræðingur: Alþýðuskáldin á Íslandi
Þórður Helgason rekur í þessum fyrirlestri baráttusögu alþýðuskáldanna á Íslandi frá því að skörp skil voru sett milli þeirra leiku og hinna lærðu sem töldu sig hafa öðlast betri smekk á ljóðlist. Árið 2023 sendi Þórður frá sér bók þar sem hann ræðir þau átök sem sprutu upp af þeim greinarmun.
Nóvember
2.
Sumarliði Ísleifsson, sagnfræðingur: Ferðir trúboðans Dionysusar Piper um Ísland á 18. öld.
„Hinn 2. júlí var presturinn hér við altarisgöngu, en svo drukkinn var hann, að ömurlegt var á að horfa“. Þannig lýsti Herrnhútatrúboðinn Dionysius Piper kynnum af íslenskum presti. Sumarliði sendi, ásamt Gunnari Kristjánssyni, í fyrra frá sér bók þar sem bréf Pipers eru birt sem og önnur gögn, tengd veru hans á Íslandi.
9.
Sólveig Anna Bóasdóttir, fyrrum prófessor í siðfræði, prófessor emerita, fyrirgefningin
Oft er vísað til þess að fyrirgefningin sé hin kristilega lausn. Sólveig Anna Bóasdóttir ræðir þau mál í þessum fyrirlestri sínum og bendir á hvaða nauðsynlegu forsendur hljóti að búa að baki því að unnt sé að veita fyrirgefningu. Ef gerandinn viðurkennir hvorki verknað sinn né reynir að bæta fyrir brot sitt ættum við, með stuðningi Nýja testamentisins, að sleppa öllu tali um fyrirgefningu.
16.
Margrét Eggertsdóttir og Katelin Marit Parsons: Hið heilaga og hið vanheilaga. Viðtökur og dreifing trúarlegra og veraldlegra bókmennta eftir siðaskipti á Íslandi.
Þær Margrét og Katelin eru meðal ritstjóra nýútkominnar bókar: The Sacred and the Profane in premodern Icelandic literature, ca. 1500–1800. Þar eru tekin fyrir bókmenntaverk og fjallað um viðtökur þeirra á tímabili í sögu Íslands sem lítið hefur verið rannsakað. Hin hefðbundna tvískipting texta í trúarlega og veraldlega er tekin til endurskoðunar í þeim tilgangi að nálgast verkin á heildstæðari hátt þannig að hægt sé að greina hið heilaga í hinu vanheilaga og öfugt. Í fyrirlestri sínum kynna þær þetta metnaðarfulla verk.
23.
Þórir Jónsson Hraundal, lektor í Mið-Austurlandafræðum og arabísku: múslímar á Íberíuskaga
Í erindingu fjallar Þórir um viðveru múslima á Spáni og í Portúgal, frá 711 til 1614, út frá sögulegu og menningarlegu sjónarhorni. Hann ræðir uppgang veldis þeirra, allt frá orrustum við Vestgota til blómaskeiðs samfélags múslima á Spáni í borgunum Cordoba og Granada og að lokum brottreksturs þeirra frá Spáni á árunum 1609–1614.
30.
Kolfinna Jónatansdóttir, doktorsnemi við Íslensku- og menningardeild HÍ, Eddukvæði
Desember
7.
Tónleikar, Áslaug Gunnarsdóttir
Áslaug Gunnarsdóttir skipuleggur
14.
Gunnar Þorri Pétursson: ,,Ef Guð er dauður er allt leiðinlegt“
Um hábölvaðar eilífðarspurningar í Karamazov-bræðrunum eftir Fjodor Dostojevskí.